Onbetrouwbare persoonlijkheidstesten vervuilen identiteit werknemers

“Ken u zelf” De oude Grieken wisten al dat zelfkennis aan de basis staat van goed met elkaar samenwerken en daarmee van succes. Maar hoe leer je jezelf goed kennen? En hoe slagen zakelijke persoonlijkheidstesten hierin?

Het is de vraag of een mens zelf tot zijn eigen kern kan doordringen. Psychologen lijken op dit onderwerp nog wat sceptischer dan filosofen. Zelfkennis is immers zelfbedrog. Met een enorme roze bril doen we aan introspectie. Hierdoor vinden we onszelf slimmer, leuker, gezelliger etc. dan iedereen om ons heen vindt. Dat voelt goed en zorgt voor ‘geluk’ maar gaat voorbij aan het gegeven dat we in de kern sociale wezens zijn.

Volgens de Canadese filosoof Charles Taylor kan een mens alleen zijn identiteit bepalen tegen de achtergrond van de geschiedenis, de natuur en de samenleving. Zonder horizon immers geen plaatsbepaling. Maar zo goed als we zijn om onze buitenwereld aan te voelen en ons hieraan aan te passen, zo moeilijk blijft het ons zelf te begrijpen.

Koppel dit aan het idee dat zelfkennis een indirecte voorwaarde is voor succes en het wordt duidelijk waarom werkgevers graag persoonlijkheidstests inzetten. Bijvoorbeeld om te onderzoeken of iemand geschikt is voor een functie, of om de samenstelling van teams te bepalen. Dit soort testen levert snel (en op het oog) handige typeringen op met de suggestie van een lange houdbaarheid.

Hoogleraar klinische psychologie en psychotherapie Jan Derksen ergert zich echter aan het gebruik van persoonlijkheidstesten in organisaties. Hij schreef in vakblad Werk & Veiligheid een nogal kritisch stuk over persoonlijkheidstests op de werkvloer. Hierin noemt hij veel van de gebruikte tests “volstrekt onbetrouwbaar”. In een interview met Nu.nl licht hij toe waarom. “Er zijn allerlei bureautjes die deze psychologische instrumenten uit het buitenland naar Nederland halen. Over de meeste van die instrumenten is nooit gepubliceerd, ze hebben geen enkele wetenschappelijke status. In de medische wereld zou zoiets ondenkbaar zijn. Stel dat ik mijn eigen bloeddrukmeter in elkaar knutsel, dan heb je toch ook geen vertrouwen in de waarden die daaruit komen?”

Derksen gaat verder: “Neem de bekende Myers-Briggs Type Indicator (MBTI), een persoonlijkheidstest die al vijftig jaar wordt gebruikt. De classificatie is gebaseerd op de theorieën van Carl Jung (net als Big 5, Insight, MDI en DISC – RH.) Er is nooit enig bewijs voor geleverd. Ondertussen krijgen jaarlijks duizenden mensen op basis van die test een etiket opgeplakt. Dat is op zijn minst een vervuiling van de identiteit, want je gaat leven met het idee dat je een bepaald type bent. In het ergste geval gaan mensen eronder lijden.”

Een drijfverentest als RealDrives is geen persoonlijkheidstest. Het instrument zoekt naar wat mensen eigenlijk willen. Ieder mens heeft zijn eigen voorkeuren, maar wordt tegelijkertijd verondersteld zich aan te passen. Daarom gaat het uit van het principe dat mensen flexibel zijn, en zich aanpassen aan de omgevingen waarin ze leven en werken. We zouden anders moeilijk kunnen samenleven en samenwerken.

Met inzicht in drijfveren wordt duidelijk hoe je beter en met meer plezier op jouw manier kunt bijdragen aan het samenwerken met de mensen om je heen. Benieuwd hoe ik je verder kan helpen?

Rutger Hondelink, 24 mei 2021.

Samenwerken op afstand

of afstandelijk samenwerken?

Stel je voor: je hebt een nieuwe baan. Gefeliciteerd met deze nieuwe kans! En veel succes ermee… Want hoe zorg je ervoor in deze tijd, waarin mensen op afstand op een beeldscherm tegen een postzegel van elkaar praten, dat de samenwerking goed en plezierig van de grond komt?

Nu is dat al lastig genoeg voor bekenden van elkaar, laat staan voor mensen die elkaar zonder echt persoonlijk contact moeten leren kennen. En als je ook nog eens bij een nieuwe werkgever begint, is het al helemaal lastig om je in te leven. Deze drempels gelden omgekeerd uiteraard ook voor het team waarin je terecht komt.

Mensen zijn sociale wezens waarvoor contact belangrijk is. Contact leidt tot meer vertrouwen, meer saamhorigheid en meer hulp over en weer: tussen individuen en tussen groepen. Uiteraard geldt dit ook voor de werkvloer: zonder contact geen onderling begrip voor elkaars gedrag in bepaalde situaties. Dat begrip is goud waard: snappen wat mensen drijft in hun gedrag zorgt voor een goede en plezierige samenwerking.

Maar juist op die werkvloer is het contact door meer dan een jaar lang thuiswerken verschraald. De meeste mensen geven aan thuiswerken behoorlijk zwaarder te vinden dan werken op kantoor, met alle negatieve gevolgen van dien.

Ook als we straks allemaal gevaccineerd zijn, is op afstand werken normaler dan ooit. We zullen niet meer alle dagen naar kantoor hoeven. De uitdaging is om werken op afstand niet te laten vervallen tot afstandelijk werken. Een beter begrip van wat jou en je (nieuwe) collega’s drijft, helpt daarbij. Benieuwd hoe ik je verder kan helpen?

Rutger Hondelink, 21 mei 2021.